Osmanlı döneminde çocuğun yaşı 4 yıl, 4 ay, 4 gün olunca “elif-ba” ve ahlak bilgilerinin ilk mektebe başlatılırken yapılan okula yeni başlayan çocuklar için düzenlenen törene “AMİN ALAYI” denir. Bu törene “bed-i besmele cemiyeti” de denilmektedir. İlk defa ne zaman ve nasıl başladığı kesin olarak bilinmemektedir.
Bu etkinlikten bir kaç gün önceden okula başlayacak çocuğun evin de temizlik ve alışveriş başlar, okul çocuğunun ihtiyaçları ile beraber mahalledeki ihtiyaç sahibi çocuklarda unutulmazdı.
Amin Alayı genellikle kandil, pazartesi veya perşembe günleri düzenlenirdi. Alayın yapılacağı gün, sabah namazından sonra çocuğa alınan yeni elbiseleri giydirilir, hazırlıklar tamamlanınca; en yakındaki okul çocukları ile ilahiciler gelir. Evin bulunduğu semt de Amin Alayı adeta bir seyir vesilesi olurdu.
Mektebe başlayacak çocuk evin sokağa acılan kapısında görülünce ilahiciler ilahi okumaya başlar ilahilerin uygun yerlerine aminciler de Amin… Amin.. diye nakarak yaplardı. İlahiler sona erince mahallenin hocası dua ederken mahalle sakinleri bulundukları yere çömelerek huşu için de dinler dua bitince ilahiler tekrar başlardı. Mahalle mektebinin bekçisi özel olarak hazırlanmış olan midilliye çocuk bindirilir okulda çalışan elemanlardan iki kişide atın sağ ve solun da yürürlerdi.
Amin Alayın belirli kuraları vardı, En önde atlas kumaşdan yapılmış minder üzerin de elif-ba taşınır. Onun arkasın uzun boylu birinin başının üzerin de Çocuğun oturacağı rahle ve minder taşınırdı. Bunu okula gidecek çocuk takip eder, çocuğun arkasında okulun hocasıyla ilahiciler, aminçiler bulunurdu. aminçilerin arkasında da ikişer ikişer el ele tutuşan mektep talebeleri gelirdi.
Amin Alayı çocuğun babası, davetliler, akrabalar ve yakın dostlar tamamlardı. Yolda ilahiciler okumaya devam eder, amin çiler de münasip yerlerde “Âmin… Âmin… ” derlerdi. Topluluk sonunda okul kapısına varır; çocuk hemen içeri girmez burada zamanın padişahına
dua edilir ve gülbank okunurdu. Gül bankı müteakip hoca tekrar dua eder, nihayet çocuğun bir elinden okul kalfası, diğer elinden de kapıcı tutar ve doğruca hocanın yanına çıkarlardı. Çocuk hocanın önüne geldiğinde elini öper, karşısında diz çökerdi. Bu arada, kalfa da elif-ba cüzünü rahleye açardı. Daha sonra hoca Besmele-i Şerif’i takiben Elif harfini gösterir ve ilk dersini verirdi.
Âmin alaylarının önemli bir pedagojik değer taşıması ve bilhassa çocuklarda büyük bir okuma arzusu ve isteği uyandırmaktır, zaman bir gelenek halini alması herkesin bunu yapmasına neden oldu ve toplumdan topluma yaygınlaştı, Osmanlı toplumunun önemli ve büyük bir parçası haline geldi.
Tabi ki de günden güne bu gelenek uygulaması azaldı. Bu sayede bu gelenek de yavaş yavaş yok oldu.
News
