Ülkemizde Japon şiirlerine özenen yok değildir. Çokça da “haiku” biçemi üzerine örnekler veriyorlar. Japonlar, Çin şiiri etkisinde şiirlerini geliştirdiler. Klasik Japon şiirleri hece ölçüsüne dayanır. Beş yedili nazım düzeninde kurulmuş, uyaksızdırlar. Alliterasyona dayer verilir.
Bir örnek: “Deniz kıyısı boyunca/Devrilir dalgalar… Devrilir gür…/ Devrilir gür…” … “Sedir ağaçları arasında/ Islık çalıyor meltem/ Fifiyu. Fifiyu… fifiyu…”
Bu görüş ve düşünceler altında kendilerine uygun biçimlemeler bulmuşlardır. “Haiku, Naga Uta, Sedoko, Tanka, Renka, Senryu” gibi. Bu biçimlemeleri gözden geçirelim:
HAİKU-Hokku-Halkal: 14.yy sonlarında “Tanka” türünden doğmuştur. Tanka’nın sondan iki dizesi atılarak 14 hece eksiltilerek oluşturulmuştur. 5-7-5 hece ölçüsüyle düzenlenmiştir.
Örnek: “Şurada burada bir geyik Çalılar arasından Gösteriyor yüzünü”
Türkçeye çevrilen şiirlerde verilen Japon ölçüleri görülmüyor tabi. Verilen ölçü Japon dili hecelerine göredir. Bilindiği gibi dillerin özelliği birbirinden ayrımlıdır. Örnekte görüldüğü gibi, Türkçede ölçü 5-7-5 özelliğinde değildir. 9-7-7 olarak çıkıyor ortaya.
TANKA-Waka: Biçimlemesi önemli nazım biçimlerindendir. Hece ölçüsüyle yazılır, beş dizelidir. Hecelerin dizelere göre sıralanışı şöyle. 5-7-5-7-7 İlk üç dizeye üst kıta (Kami Ne Ku), son iki dizeye de alt kıta (Sihimo No Ku) denir. Hecelerin toplam sayısı 31’dir. Dizeler 12 ile 20 sözcükten oluşur. Kimi kez hece sayısı bir iki hece artabilir.
Örnek: “Şu yatağa yatıp ta hani Bütün gece düşünmesi vardır ya Ah öyle sıkar öyle sıkar ki beni Gece öyle uzun gelir ki insana Yabani sülünün kuyruğu sanki”
NUGA-UTA: Klasik Japon şirinin en eski nazım biçimlerindendir. Beşli yedili dizelerden oluşur. Bu tür nazım biçimi 6. yy’da ortadan kalkmıştır.
Örnek: “Kış gidip te Bahar geldi mi Yıl yeni ay yeni Ama ihtiyarlıyor insan Her şey yeniyken iyi ama İnsan için mesele başka Yalnız o var eskisi iyi olan”
SEDEKO: 5-7-5-5-7-7 dizelerden meydana gelir. 36 hecelidir. Bu da 6.yy’da ortadan kalkmıştır.
Örnek: “Kısa bir andı Birlikte kaldığımız Beş-on dakika ancak Ve inandık ki sevdamız Bin yıl ömürlü olacak”
RENKA: Zincirleme şiirdir.
Örnek: “Bıraktı kadın Aşkın acılarını Veren erkeği. (Basho) Artık ayrılmalıyız İşte senin kılıcın. (Kyorai) Bir rüzgar gibi Tarıyor o dağınık Kaküllerini. (Boncho) Bir derin düşünceli Ve çılgın hali var ki… (Shiho) …………. SENRYU: 18.yy’da ortaya çıkmış satirik şiire çok yakın Kral Hachiemon ürettiği bir şiir türüdür. Kralın adıyla anılmaktadır. Eleştirici, alıy edici bir yazın türüdür.
Örnek: “Derenin şırıltısından Şımarıp kara kurbağa Başlıyor türküsüne” Bir başka örnek: “Çocuğu bir güzel uyut Sonra hadi bakalım davul çalmaya Aman ne de karanlıkmış ortalık”
DODOİTSU: 7-7-7-5 dize düzenindedir. 26 heceli, 4 dizeli nazım biçimindedir. 26 heceli, 4 dizeli nazım birimidir. Halk türkülerinde kullanılmaktadır.
Örnek: “-Ay tanrısının ışığından Gel sevgilim gel bana Dağ duvarları yok ya bizi ayıracak Yol uzun değil ya” -Ay tanrısının ışığından Yol açık ve aydınlık sana Öylesine körüm ki sevdadan Anlıyorum ki erişemeyeceğim sana”
News
