Temcit kelimesi; sözlüklerde övmek, taâzim ve senâ etmek anlamına da tarif edilmektedir. Arapça kökenli bir kelimedir. Ayrıca üç aylar olarak bilinen Recep, Şaban ve Ramazan ayları süresince, sabah ezanından sonra minarelerden okunan ve Allah’a yapılan dua, tazarru ,”boyun eğmek, yalvarmak” ve münâcâtlar “yakarma, dilekte bulunma” anlamı taşır. Allah’a yakarmak ve istekte bulunmak amacıyla yazılmış şiirler olarak belirtilmiştir.
Öte yandan, Osmanlı döneminde sahur vaktini duyurmak için okunan “temcit” duaları ve ilahilerinden ismini alır. Kadim Anadolu şehirlerinde Selâ olarak da adlandırılmaktadır. Recep’in ilk gecesiyle başlayıp Ramazan’ın teravih kılınan ilk gecesine kadar yatsı namazının ardından, Ramazan’da ise sahurdan sonra müezzinler tarafından minarede okunurdu. Cami, mescit ve tekkelerde temcite çıkmak ve temcit okuyacak topluluğu yönetmek müezzinlerin ve zâkirlerin önemli görevlerindendi.
Anadolu’nun bazı bölgelerinde de, temcît sahur vaktinde okunduğundan halk arasında “sahur,” “sahur vakti”, mânasına da “Temcît’e kalkmak.” “Temcit yemeği.” olarak da kullanılır. “Temcit pilavı gibi ” deyimine konu olan temcit pilavı, aslında özel bir tarifi olmayan, sadece ısıtılarak tekrar sunulan akşamdan kalma yemek (pilav) anlamına gelir ve sıkıcı tekrarları ifade eder. Genelde Ramazan aylarında sahurda yenen pilav’a verilen isimdir. Sahur vakti pilav yapımı biraz telaşlı ve zaman aldığı ayrıca uykuyu böldüğü için genellikle akşamdan kalma pilavın ısıtılarak sofraya konulmasıdır. Kulağa özel bir tarifi olan bir pilavmış gibi gelse de, aslında herhangi bir pilav temcit pilavı olabilir.
Temcit pilavı, aynı zamanda bir olayın veya hadisenin tekrar tekrar gündeme getirilmesini eleştirmek için Türkçemiz de bu durumu anlatan halk arasında çok kullanılan bir deyimimiz var. “TEMCİT PİLAVI GİBİ, ISITIP ISITIP ÖNÜNE KOYMAK” yani bir konuyu sürekli açmak her defasında yeniymiş gibi anlatmak ve dinleyeni bıktırması ve gündeme getirilmesi durumunu anlatmak için mecazi ve kısaca arifhane anlatım olarak kullanılmaktadır.
News
